Kon nos por hasi nos elekshon mas inklusivo?

Sep 21, 2026 | News

Imaginá bo ta yega na bo urna pa vota, kla pa depositá bo voto, pero bo no por lesa e karchi di votashon, bo no por yega na e mesa, òf bo no por marka e rònchi bo so. Bo tin mester di yudansa.

E momentu ku un hende yuda bo, un pregunta nobo ta surgi: e voto aki ainda ta kompletamente di bo?

E pregunta ei ta na e kurason di un reto ku Kòrsou no a resolvé kompletamente ainda. Riba 15 di sèptèmber, Dia Internashonal di Demokrasia, e pregunta a keda poné riba mesa.

Un dia pa skucha

Pa marka Dia Internashonal di Demokrasia, Konseho Supremo Elektoral (KSE) a organisá un evento rònt di e tema Desabilidat i Elekshon. Fundashon Alton Paas (FAP) tabata orguyoso di por a tuma parti na e evento.

E tema no a keda skohé pa kasualidat. KSE ta traha mas i mas riba maneranan pa hasi nos elekshonnan lokal mas aksesibel i inklusivo pa tur hende. Tambe, na e urnanan di votashon nan a nota ku tin mas votadó ku mester di asistensia ta presentá pa vota, i huntu ku nan ta bini mas pregunta i reakshon tokante kiko mester kambia.

E sala tabatin varios hende ku desabilidat i organisashonnan ku ta traha ku nan. Nan a kompartí nan eksperensianan, duna ideanan i mustra presis kiko ta pasa ora nan risibí nan karchi di vota pa e urna di votashon. Esaki no tabata un kòmbèrsashon tokante nan. Tabata un kòmbèrsashon guiá pa nan mes stèm.

Un di e lèsnan di mas impaktante di e dia tabata esaki: aksesibilidat no ta kuminsá ora un votadó den ròlstul drenta e edifisio ku e karchi na man. E ta kuminsá foi e momentu ku e yega na urna.

Un señora a kompartí su eksperensia. E ta usa ròlstul i ta kore su mes outo, kompletamente independiente. Ora el a yega na su urna, e no tabata sa unda pa parker òf pa kua banda e mester a bai. No tabatin ningun señal ku ta indiká un ruta aksesibel. Despues di parker i drenta ku su ròlstul, nan a bis’é ku e ta bai den e direkshon robes i a manda’é pa otro banda. E ruta ei tabata mas largu i ménos fasil pa move riba dje, i henter e eksperensia a lag’é konfundí i kansá promé ku e mes a yega na e lokal pa vota.

Unda bo por parker? E ruta aksesibel ta bon indiká? Ora bo sali for di bo vehíkulo, bo por mira unda bo mester bai? Pa hopi votadó, e preguntanan aki nunka ta un preokupashon. Pa otronan, nan ta determiná kon difísil ta pa vota.

Pakiko esaki ta posibel awor

KSE awor ta un órgano independiente. E no ta bini dilanti so mas na komienso di un periodo di elekshon. Esei ta kambia kiko ta posibel: KSE por invertí den inisiativanan manera esaki durante henter aña i traha kontinuamente pa mehorashonnan real, en bes di kore pa drecha kosnan djis promé ku e temporada di elekshon.

Dos tipo di kambio

No tur solushon ta mesun kompliká.

Algun di e kambionan ku a keda diskutí ta práktiko i relativamente fásil pa introdusí. Pensa riba e historia di ariba: señalnan kla for di e área di parkeo te na e entrada ta un paso chikí ku por hasi un diferensia real pa votadónan den un futuro serkano.

Otro kambio ta bai mas profundo. Nan ta dependé di legislashon adekuá. Esei ke men ku e kambionan duradero ku ta nesesario pa elekshonnan mas aksesibel ta den man di e mesun hendenan ku ta bin pidi nos pa vota pa nan. Elekshonnan aksesibel no ta un asuntu so di e konseho elektoral; nan ta un responsabilidat ku nos legisladónan tambe ta kompartí. Esaki no ta solamente riba e dia di elekshon pa fasilitá e proseso di votamentu òf kuestioná dikon e kos no ta reglá ahinda. Esaki ta despues ku elekshon pasa i ku e representante nan ta den e posishonnan pa krea kambio ta e ora ei nan ta den e posishon i autoridat pa traha ku por ehèmpel KSE pa yega na e kambionan ku ta depende di lei nan nobo.

Bèk na e pregunta

Anto, kon nos por yuda mas hende vota sin pone e voto sekreto na riesgo?

E kontesta honesto ta ku no tin un solushon perfekto ainda. Kada forma di asistensia mester sostené e votadó sin krea espasio pa preshon, manipulashon òf aktonan kastigabel. I si e balansa no ta korekto, na kua banda ku ta, tin un preis pa paga. Muchu tantu kuidou ta sera hende for di nan derecho pa vota. Muchu tiki ta pone e integridat di kada voto na riesgo.

Loke nos sí sa ta di unda e kontesta mester bini. E no por keda diseñá pa hende ku desabilidat sin nan. E hendenan ku ta enfrentá e bareranan aki ta esnan mihó posishoná pa mira kiko ta funshoná, kiko no ta funshoná, i unda e riesgonan real ta. Esei ta presis e kòmbèrsashon ku e evento aki a kuminsá.

Pakiko esaki ta importante pa FAP

Na FAP, nos ta kere ku e inisiativa aki ta duna hende un stèm. E ta un oportunidat pa hende ku desabilidat keda tendé, i un paso mas pa mustra ku hende ku desabilidat tambe ta aportá balor, no solamente komo votadó, sino komo kontribudó na un demokrasia mas fuerte i mas hustu pa nos tur.

Nos ta gradisí KSE pa a krea e espasio aki, i tur hende ku a kompartí nan historia i ideanan.

Abo òf un hende serka bo a enfrentá un barera ora di vota? Kompartí bo eksperensia ku nos. Kada historia ta yuda forma elekshonnan kaminda kada votadó por partisipá, i kada voto ta keda di e persona ku a deposit’é.

Secret Link